«Ουδέν καινόν υπό τον ήλιον».... Αν θεωρούσε κανείς ότι, με τα όσα συμβαίνουν σήμερα στα Ολυμπιακά παρασκήνια, έχουμε ένα τεκμήριο παρακμής του αρχαιοελληνικού αυτού θεσμού, τότε ασφαλώς δεν θα ήταν εξοικειωμένος με ένα έργο της ύστερης Αρχαιοελληνικής γραμματείας: έναν από τους «Διαλόγους» του Λουκιανού (π. 120 μ.Χ. - 190 μ.Χ.), όπου σατιρίζονται τόσο οι δωροδοκίες όσο και τα «ντοπαρίσματα» των πρωταθλητών, που ανήκαν , όπως φαίνεται, ανέκαθεν στη ρουτίνα των Ολυμπιακών.
Διπλά επίκαιρο είναι όμως στις μέρες μας το έργο αυτό, μιας και μια από τις ιδιαιτερότητες του κεντρικού του ήρωα χαρακτηρίζει και έναν θλιβερό πρωταγωνιστή στη σύγχρονή μα διεθνή σκηνή: ο Ανάχαρσις ( μια μυθική κατά τον Ηρόδοτο μορφή) είναι για την αρχαιοελληνική γραμματεία το αντίστοιχο του «ευγενούς βαρβάρου», του «beau savage» της περιόδου του Διαφωτισμού. Είναι ο γόνος ηγεμόνων από τη μακρινή Σκυθία, που θα σπουδάσει στην Εσπερία του 6ου π.Χ. αιώνα, στην Αθήνα του Σόλωνα. Ένας εραστής του ελληνικού πολιτισμού που θα πασχίσει μάταια να μεταλαμπαδεύσει τα ελληνικά ιδεώδη στη γενέτειρά του,στις χώρες του Καυκάσου.
Οι σπουδές στη Δύση και η ταύτιση με τις αισθητικές κατηγορίες, αλλά και τη νοοτροπία που επικρατεί εκεί: εδώ εξαντλούνται οι αναλογίες τις οποίες θα διαπιστώσει κανείς παρακολουθώντας τη δημόσια συμπεριφορά του Μιχαήλ Saakashvili, του μακρινού ίσως απόγονου του Σκύθη Ανάχαρση, αλλά και σημερινού ανεκδιήγητου ηγέτη της Γεωργίας. Μια μαριονέτα της Υπερατλαντικής Κοσμοκράτειρας που τα έκανε κυριολεκτικά θάλασσα, ποσφέροντας στην ουσία στη ρωσική άρκτο, που αφυπνίστηκε από τη χειμερία νάρκη της,τη μοναδική ευκαιρία να εδραιώσει την κυρίαρχη παρουσία της σε έναν παραδοσιακά δικό της χώρο, στον Καύκασο.
Τα ρωσικά αντίποινα στην περιοχή του Καυκάσου αποτελούν όμως, όπως νομίζω, και ένα πλήγμα για την πολιτική των Η.Π.Α., που παραμένουν από τηγ δεκαετία του ’50 δέσμιες του δόγματος δημιουργίας πελατειακών για την Ουάσιγκτον καθεστώτων σε ολόκληρη την Υφήλιο. Μια πολιτική που . θα οδηγήσει τις Η.Π.Α. σε μια σειρά από αδιέξοδα, σε μια συμπεριφορά που θυμίζει όλο και περισσότερο την ιστορική πορεία ενός αυτοκρατορικού πολιτειακού μορφώματος, που ζυγώνει προς την τελική του πτώση. Tι να πρωτοθυμηθεί κανείς: την ανατροπή του προέδρου Jacobo Arbenz στη Γουατεμάλα (το 1954); τη δολοφονία του Λουμούμπα στο Kογκό (το 1960); τα σενάρια "απελευθέρωσης" της Kούβας από τον Kάστρο και το φιάσκο της Aκτής των Xοίρων, τον Aπρίλιο του '61, εγχείρημα που θα φέρει ακόμα πιο βαθιά στην αγκαλιά του αντιπάλου τη λατινοαμερικανική αυτή χώρα; την κοντόθωρη εκείνη "θεωρία του ντόμινο", που στοίχισε εκατόμβες αθώων θυμάτων στο Bιετναμ και που σωριάστηκε σαν χάρτινος πύργος, μετά την κατάρρευση του "υπαρκτού σοσιαλισμού"; την αμέριστη υπερατλαντική στήριξη της βασιλικής δικατορίας του Σάχη στο Iράν ή της "δικής μας" χούντας (για την οποία εμφανίζονται σήμερα οι υπερταλαντικοί μας εταίροι ως μετανοούσες Mαγδαληνες); τον πόλεμο του Kόλπου και το εμπάργκο στο Iράκ;
Όλες οι αυτοκρατορίες, όπως μας διδάσκει η ιστορική εμπειρία, δημιούργησαν στον περίγυρό τους "συμμάχους", κρατικά μορφώματα-μαριονέτες, που τα διοικούσαν πειθήνια, φαινομενικά, στις εντολές τους όργανα. Tον ρόλο αυτόν έπαιζαν, για παράδειγμα, οι "όμόσπονδοι" (foederati) ηγέτες των γερμανογενών φύλων που είχαν εγακατασταθεί στην K. και B. Eυρώπη μετά τον 3ο αι. μ.X. H ιστορική εμπειρία διδάσκει επίσης ότι οι foederati ήταν εκείνοι που θα καταφέρουν τα θανάσιμα πλήγματα στο σώμα της πάλαι ποτέ κραταιάς αυτοκρατορίας της Pώμης.
Ποια μοίρα επιφυλάσσει το μέλλον σε μια κοσμοκράτειρα με έναν ηγέτη που δεν θα ανήκει στην κυρ’ιαρχη κάστα των WASPS;
Wednesday, August 20, 2008
Wednesday, August 6, 2008
Η” δυσθυμία του υπηκόου”-Από την προϊστορία μέχρι σήμερα
« Tης Στύγας θαυμαστά τέκνα ήταν το Kράτος και η Bία, αδέλφια που δεν έχουν οίκο ξέχωρο από εκείνον του Δία και δεν πηγαίνουν παρά μόνον εκεί που θα τους στείλει ο Θεός και είναι πάντοτε κοντά στον Δία, τον άρχοντα των κεραυνών…» - Mια πανάρχαια σταθερά αντανακλάται από τον αρχαιοελληνικό μύθο που μας διασώζει ο Hσίοδος στη «Θεογονία « του ( 8ος αι. π.X.): το Kράτος και η Bία αποτελούν διαχρονικά δυο κατηγορίες αλληλένδετες για το συλλογικό υποσυνείδητο των υπηκόων, οι, οποίοι, από τη δική τους πλευρά, συντηρούν διαχρονικά άσβεστη τη νοσταλγία τους για τον « Xαμένο Παράδεισο «, όπως τον περιγράφει ο John Milton. Tην αρχέγονη δηλαδή κατάσταση των πραγμάτων, πριν το κράτος περιορίσει βίαια την απόλυτη ελευθερία του ανθρώπου, μεταβάλλοντας τον σε υπήκοο.
Mια πλειάδα στοχαστών διατήρησε, στο διάβα των τριάντα σχεδόν αιώνων που μας χωρίζουν από τον Hσίοδο, ζωντανή στη συλλογική μνήμη τη νοσταλγία για την αρχέγονη ειδυλλιακή κατάσταση μέχρι τις μέρες μας. Σήμερα, μετά τους αναρχικούς θεωρητικούς και φιλοσόφους του 18ου και 19ου αιώνα, αποτελεί το κεφάλαιο της Kρατικής Bίας ( State Violence) ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο στην επιστήμη της Πολιτειολογίας, όπου εξετάζονται τα μέτρα καταπίεσης και βίας που εφαρμόζει το (αυταρχικό) κράτος εις βάρος των υπηκόων του.
Μια από τις κύριες κατευθύνσεις της ιστορικής έρευνας αποτελούσε ανέκαθεν η συμπεριφορά του έτερου σκέλους στη διαχρονική αυτή σχέση αντικειμενικής αντίθεσης : η εξωτερίκευση δηλαδή της δυσθυμίας του υπηκόου απέναντι στην κάθε μορφής άσκηση κρατικής βίας. Φαινόμενο ιστορικό, πανάρχαιο όσο και διαχρονικό, η έκφραση της δυσθυμίας του υπηκόου κατανέμεται χρονικά σε δυο περιόδους. Στην προ-βιομηχανική και προ-κοινοβουλευτική περίοδο, όταν το κράτος ασκεί κυρίως οικονομική βία (με την αφαίρεση του υπεραξίας του προϊόντος από τα χέρια του παραγωγού), περίοδο κατά την οποία η δυσθυμία του υπηκόου εκφράζεται(τόσο κατά την Αρχαιότητα, όσο και κατά το Μεσαίωνα) με τις αγροτικές εξεγέρσεις.
Η δυσθυμία του υπήκοου κατά τη νεότερη, την τρέχουσα ιστορική περίοδο, πραγματώνεται, κατά κανόνα μέσα από την εκλογική κάλπη, δεδομένο, το οποίο επιχειρεί να κατευθύνει η Εξουσία κατά το δικό της συμφέρον , ασκώντας, τη φορά αυτήν, τη βία με τη μορφή της ιδεολογικής χειραγώγησης του υπηκόου. Στους «μοντέρνους καιρούς» μας μάλιστα το Κράτος, η Εξουσία, έχει τη δυνατότητα, μέσω των δημοσκοπήσεων, να προβλέψει την έκφραση αλλά και το μέγεθος της λαϊκής δυσθυμίας και να πάρει έτσι τα μέτρα εκείνα, με τα οποία, όπως νομίζει. θα κρατήσει τα πρόβατα των υπηκόων-ψηφοφόρων μέσα στο μαντρί.
Τη δυσθυμία του υπηκόου καταγράφουν και οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις στη χώρα μας. Οι υπήκοοι-ψηφοφόροι δεν έχουν πλέον την πρόθεση, όπως όλα δείχνουν, να παραχωρήσουν, σε μια μελλοντική εκλογική αναμέτρηση, την αυτοδυναμία σε κανένα από τα δυο κόμματα Εξουσίας. Δυο πολιτικούς οργανισμούς που, κατά την ταπεινή μου γνώμη, δεν αποτελούν πια παρά αναχρονιστικά κακέκτυπα. Πράγματι, την ύστερη περίοδο της Φεουδαρχίας θυμίζουν οι διεργασίες που βρίσκονται σήμερα σε εξέλιξη στο εσωτερικό των δυο κομμάτων. Στην Αξιωματική αντιπολίτευση είναι μια δράκα φεουδαρχών που συντηρεί στην κεφαλή του κόμματος έναν αρχηγό που, με τη νοοτροπία του boy-scout που τον διακρίνει, έχει ήδη κατορθώσει να συρρικνώσει στο ελάχιστο την κομματική βάση. Στο κυβερνητικό κόμμα είναι και πάλι οι φεουδάρχες που αντιδρούν με «αντάρτικές» δηλώσεις, ελπίζοντας, λογω τής τρέχουσας δημοκοπικής συγκυρίας, σε προσωπικά οφέλη.
Ο χρόνος θα δείξει, αν οι ρετσέτες που σκαρφίζονται τα δυο μεγάλα κόμματα θα κατευνάσουν κάπως τη δυσθυμία των υπηκόων..
Mια πλειάδα στοχαστών διατήρησε, στο διάβα των τριάντα σχεδόν αιώνων που μας χωρίζουν από τον Hσίοδο, ζωντανή στη συλλογική μνήμη τη νοσταλγία για την αρχέγονη ειδυλλιακή κατάσταση μέχρι τις μέρες μας. Σήμερα, μετά τους αναρχικούς θεωρητικούς και φιλοσόφους του 18ου και 19ου αιώνα, αποτελεί το κεφάλαιο της Kρατικής Bίας ( State Violence) ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο στην επιστήμη της Πολιτειολογίας, όπου εξετάζονται τα μέτρα καταπίεσης και βίας που εφαρμόζει το (αυταρχικό) κράτος εις βάρος των υπηκόων του.
Μια από τις κύριες κατευθύνσεις της ιστορικής έρευνας αποτελούσε ανέκαθεν η συμπεριφορά του έτερου σκέλους στη διαχρονική αυτή σχέση αντικειμενικής αντίθεσης : η εξωτερίκευση δηλαδή της δυσθυμίας του υπηκόου απέναντι στην κάθε μορφής άσκηση κρατικής βίας. Φαινόμενο ιστορικό, πανάρχαιο όσο και διαχρονικό, η έκφραση της δυσθυμίας του υπηκόου κατανέμεται χρονικά σε δυο περιόδους. Στην προ-βιομηχανική και προ-κοινοβουλευτική περίοδο, όταν το κράτος ασκεί κυρίως οικονομική βία (με την αφαίρεση του υπεραξίας του προϊόντος από τα χέρια του παραγωγού), περίοδο κατά την οποία η δυσθυμία του υπηκόου εκφράζεται(τόσο κατά την Αρχαιότητα, όσο και κατά το Μεσαίωνα) με τις αγροτικές εξεγέρσεις.
Η δυσθυμία του υπήκοου κατά τη νεότερη, την τρέχουσα ιστορική περίοδο, πραγματώνεται, κατά κανόνα μέσα από την εκλογική κάλπη, δεδομένο, το οποίο επιχειρεί να κατευθύνει η Εξουσία κατά το δικό της συμφέρον , ασκώντας, τη φορά αυτήν, τη βία με τη μορφή της ιδεολογικής χειραγώγησης του υπηκόου. Στους «μοντέρνους καιρούς» μας μάλιστα το Κράτος, η Εξουσία, έχει τη δυνατότητα, μέσω των δημοσκοπήσεων, να προβλέψει την έκφραση αλλά και το μέγεθος της λαϊκής δυσθυμίας και να πάρει έτσι τα μέτρα εκείνα, με τα οποία, όπως νομίζει. θα κρατήσει τα πρόβατα των υπηκόων-ψηφοφόρων μέσα στο μαντρί.
Τη δυσθυμία του υπηκόου καταγράφουν και οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις στη χώρα μας. Οι υπήκοοι-ψηφοφόροι δεν έχουν πλέον την πρόθεση, όπως όλα δείχνουν, να παραχωρήσουν, σε μια μελλοντική εκλογική αναμέτρηση, την αυτοδυναμία σε κανένα από τα δυο κόμματα Εξουσίας. Δυο πολιτικούς οργανισμούς που, κατά την ταπεινή μου γνώμη, δεν αποτελούν πια παρά αναχρονιστικά κακέκτυπα. Πράγματι, την ύστερη περίοδο της Φεουδαρχίας θυμίζουν οι διεργασίες που βρίσκονται σήμερα σε εξέλιξη στο εσωτερικό των δυο κομμάτων. Στην Αξιωματική αντιπολίτευση είναι μια δράκα φεουδαρχών που συντηρεί στην κεφαλή του κόμματος έναν αρχηγό που, με τη νοοτροπία του boy-scout που τον διακρίνει, έχει ήδη κατορθώσει να συρρικνώσει στο ελάχιστο την κομματική βάση. Στο κυβερνητικό κόμμα είναι και πάλι οι φεουδάρχες που αντιδρούν με «αντάρτικές» δηλώσεις, ελπίζοντας, λογω τής τρέχουσας δημοκοπικής συγκυρίας, σε προσωπικά οφέλη.
Ο χρόνος θα δείξει, αν οι ρετσέτες που σκαρφίζονται τα δυο μεγάλα κόμματα θα κατευνάσουν κάπως τη δυσθυμία των υπηκόων..
Wednesday, July 23, 2008
Δυο βαλκάνιοι βοεβόδες
Οι μορφές δυο δημόσιων ανδρών από τη γειτονική μας πάλαι ποτέ Γιουγκοσλαβία δεσπόζουν σήμερα στο προσκήνιο της επικαιρότητας. Δυο πολιτικοί ( ο “βαλκανικός” τεχνικός όρος vojevoda είναι, νομίζω, στην περίπτωση αυτή ο επαρκέστερος σημασιολογικά προσδιορισμός) που με το βίο και την πολιτεία τους επιβεβαιώνουν την ευστοχία των όσων σημειώνει ο Τhomas Mann στις “Θεωρήσεις ενός απολιτικού ατόμου” (Betrachtungen eines Unpolitischen), ενός έργου με προφητική θα έλεγε κανείς υπέρβαση από την σύγχρονή του πραγματικότητα: "H ιδεολογική αντιπαράθεση αποτελεί τον πυρήνα κάθε μεγάλου ιστορικού γεγονότος", γράφει στα τέλη του πρώτου παγκοσμίου πολέμου ο μεγάλος γερμανός συγραφέας, παρακολουθώντας τον πνευματικό του κόσμο να βυθίζεται μαζί με την αστική τάξη της Γερμανίας του Kάϊζερ και προσπαθώντας να ανιχνεύσει το νόημα της απάνθρωπης πραγματικότητας που βιώνει. Η ιδεολογία, ή, ακριβέστερα, η αναχρονιστική ιδεοληψία, είναι εκείνη που καθιστά τα δυο αυτά πρόσωπα της τρέχουσας επικαιρότητας ως εμβληματικές μορφές ενός γειτονικού μας κόσμου που ανήκει οριστικά στο παρελθόν: της Γιουγκοσλαβίας και της πανσπερμίας των λαών που αποτελούσαν τους υπηκόους της.
Σε όλη τη διάρκεια του κρατικού της βίου, η έννοια "Γιουγκοσλάβος" ανταποκρινόταν σημασιολογικά στην υπηκοότητα και όχι στην εθνικότητα ή τη γλωσσική ταυτότητα των κατοίκων της. Oι επιμέρους επαρχίες (μετά το 1945: οι ομόσπονδες δημοκρατιες) διατήρησαν τα ιστορικά τους εθνωνύμια και οι κάτοικοί τους την ιδιαίτερή τους εθνική συνείδηση. O homo novus, ο "νέος άνθρωπος", δηλαδή ο "Γιουγκοσλάβος" , παρόλες τις προπαγανδιστικές παροτρύνσεις της κεντρικής εξουσίας στη μεταπολεμική Γιουγκοσλαβία, παρέμεινε μέχρι το τέλος ένα θεωρητικό κατασκεύασμα.
Mε λίγα λόγια: το θνησιγενές εκείνο κρατικό μόρφωμα, που προέκυψε μετά τον A' Παγκόσμιο Πόλεμο δεν κατόρθωσε ποτέ του να υπερβεί το βαρύ ιστορικό κληροδότημα και να εξομαλύνει τις βαθειές αντιθέσεις που χώριζαν τις εθνότητες των υπηκόων του, ούτε κατά την περίοδο του Mεσοπολέμου, οπότε επεκράτησε ως κρατικό δόγμα η μεγαλοσερβική ιδεολογία, ουτε κατά την "σοσιαλιστική" περίοδο, όταν, μετά το θάνατο του Tίτο, κατέρρευσε το ψευδο-ομοσπονδιακό του σύστημα σαν χάρτινος πύργος.
Οι μορφές των δυο βαλκάνιων φυλάρχων-vojevoda που βρίσκονται σήμερα στο προσκήνιο της επικαιρότητας αντικατοπτρίζουν δυο εκφάνσεις από την εικονική πραγματικότητα που παραμένει ακόμα κυριάρχη στη διαμελισμένη πρώην Γιουγκοσλαβία. Ο ένας, ο ψυχίατρος-ποιητής, ο αγνώριστος σήμερα Κάρατζιτς , που στο όνομα της μεγαλοσερβικής σωβινιστικής του ιδεολογίας, έγινε ο μακελάρης των αθώων γυναικόπαιδων στη Σρεμπρένιτσα. Η «ορθοδοξία» του Κάρατζιτς ήταν εκείνη που, τότε που βρισλ’οταν στην ακμή της αποτρόπαιας δραστηριότητάς του, τον είχε καταστήσει δημοφιλή και σε κάποιους δικο΄υς μας εδώ- οπαδούς του νεφελώδους ιδεολογήματος του «ορθόδοξου τόξου»...
Ο έτερος βαλκάνιος φύλαρχος,, μπορεί να κατάφερε με τα λαϊκιστικά του συνθήματα να κερδίσει τις πρόσφατες εκλογές στη γειτονική μας ΠΓΔΜ, έχει καταντήσει σήμερα (ορφανός, όπως όλα δείχνουν από κάποιους υπερατλαντικούς του πάτρωνες) σε μια καρικατούρα στα μάτια της Εσπερίας, στην οποία απευθύνει εκκλήσεις υπέρ των «ομοεθνών» του που στερούνται δήθεν των δικαιωμάτων τους στη χώρα μας. Μιας παρέας που κατέβηκε στις εκλογές με έμβλημα το Ουράνιο Τόξο και που ο αριθμός τους δεν ξεπερνά εκείνον της σέκτας των Μορμόνων που κυκλοφορούν κι εκείνοι, ελεύθεροι και ανεμπόδιστοι,ανάμεσά μας
Σε όλη τη διάρκεια του κρατικού της βίου, η έννοια "Γιουγκοσλάβος" ανταποκρινόταν σημασιολογικά στην υπηκοότητα και όχι στην εθνικότητα ή τη γλωσσική ταυτότητα των κατοίκων της. Oι επιμέρους επαρχίες (μετά το 1945: οι ομόσπονδες δημοκρατιες) διατήρησαν τα ιστορικά τους εθνωνύμια και οι κάτοικοί τους την ιδιαίτερή τους εθνική συνείδηση. O homo novus, ο "νέος άνθρωπος", δηλαδή ο "Γιουγκοσλάβος" , παρόλες τις προπαγανδιστικές παροτρύνσεις της κεντρικής εξουσίας στη μεταπολεμική Γιουγκοσλαβία, παρέμεινε μέχρι το τέλος ένα θεωρητικό κατασκεύασμα.
Mε λίγα λόγια: το θνησιγενές εκείνο κρατικό μόρφωμα, που προέκυψε μετά τον A' Παγκόσμιο Πόλεμο δεν κατόρθωσε ποτέ του να υπερβεί το βαρύ ιστορικό κληροδότημα και να εξομαλύνει τις βαθειές αντιθέσεις που χώριζαν τις εθνότητες των υπηκόων του, ούτε κατά την περίοδο του Mεσοπολέμου, οπότε επεκράτησε ως κρατικό δόγμα η μεγαλοσερβική ιδεολογία, ουτε κατά την "σοσιαλιστική" περίοδο, όταν, μετά το θάνατο του Tίτο, κατέρρευσε το ψευδο-ομοσπονδιακό του σύστημα σαν χάρτινος πύργος.
Οι μορφές των δυο βαλκάνιων φυλάρχων-vojevoda που βρίσκονται σήμερα στο προσκήνιο της επικαιρότητας αντικατοπτρίζουν δυο εκφάνσεις από την εικονική πραγματικότητα που παραμένει ακόμα κυριάρχη στη διαμελισμένη πρώην Γιουγκοσλαβία. Ο ένας, ο ψυχίατρος-ποιητής, ο αγνώριστος σήμερα Κάρατζιτς , που στο όνομα της μεγαλοσερβικής σωβινιστικής του ιδεολογίας, έγινε ο μακελάρης των αθώων γυναικόπαιδων στη Σρεμπρένιτσα. Η «ορθοδοξία» του Κάρατζιτς ήταν εκείνη που, τότε που βρισλ’οταν στην ακμή της αποτρόπαιας δραστηριότητάς του, τον είχε καταστήσει δημοφιλή και σε κάποιους δικο΄υς μας εδώ- οπαδούς του νεφελώδους ιδεολογήματος του «ορθόδοξου τόξου»...
Ο έτερος βαλκάνιος φύλαρχος,, μπορεί να κατάφερε με τα λαϊκιστικά του συνθήματα να κερδίσει τις πρόσφατες εκλογές στη γειτονική μας ΠΓΔΜ, έχει καταντήσει σήμερα (ορφανός, όπως όλα δείχνουν από κάποιους υπερατλαντικούς του πάτρωνες) σε μια καρικατούρα στα μάτια της Εσπερίας, στην οποία απευθύνει εκκλήσεις υπέρ των «ομοεθνών» του που στερούνται δήθεν των δικαιωμάτων τους στη χώρα μας. Μιας παρέας που κατέβηκε στις εκλογές με έμβλημα το Ουράνιο Τόξο και που ο αριθμός τους δεν ξεπερνά εκείνον της σέκτας των Μορμόνων που κυκλοφορούν κι εκείνοι, ελεύθεροι και ανεμπόδιστοι,ανάμεσά μας
Wednesday, July 9, 2008
Από τον θαυμαστό “κόσμο του Παλατιού”:
Παρακολουθώντας, μαζί με τη μάζα των χιλιάδων αφανών υπηκόων, την προχθεσινή on camera δημηγορία του εξοχότατου κ. Υπουργού Πολιτισμού, είχα ακόμα μια φορά την ευκαιρία να πεισθώ πόσο εύστοχο είναι το παλαιό αξίωμα. ΄Οτι δηλαδή τα όρια που χωρίζουν τους αρχομένους από τους, αιρετούς έστω, άρχοντές τους παραμένουν πάντα απαρασάλευτα – τείχη ανυπέρβλητα που χώριζαν ανέκαθεν τους δυο κόσμους: τον λαμπρό κόσμο του Παλατιού απ’ εκείνον της ανήλιαγης Καλύβας.
Για άλλη μια φορά διαπίστωσα ότι τα λεκτικά σχήματα, οι σημασιολογικές κατηγορίες και, γενικότερα, το σημειωτικό επίπεδο, στα πλαίσια του οποίου κινήθηκε,on camera, ο μονόλογος του εξοχότατου κ. Υπουργού αποτελούν ένα πεδίο μη προσπελάσιμο για ‘μένα, αλλά και για τον κάθε «καθημερινό « συνέλληνα. Αναφέρθηκε, για παράδειγμα, ο συγκεκριμένος αιρετός μας άρχοντας σε κάποιες σκοτεινές και κακόβουλες δυνάμεις που έχουν ταχθεί να αμαυρώσουν το δικό του έργο και εκείνο της κυβέρνησης , της οποίας, όπως είναι γνωστό, ηγείται ο πρωτεξάδελφος του τόσο φίλαθλου κ. Υπουργού. Απέφυγε ωστόσο να απαντήσει στο ερώτημα που θα του έθετε ο κάθε απλός νοικοκύρης-υπήκοος: τι δουλειά είχε εκείνος, όντας υπουργός, να πραγματοποιεί εκδρομές, με ιδιωτικά jet και πολυτελή αυτοκίνητα, με τους μεγαλοπρομηθευτές του υπουργείου του;
Ερώτημα που ασφαλώς βρίσκεται έξω από τις σημασιολογικές κατηγορίες του εξοχότατου κ. Υπουργού, δεν απέχει ωστόσο διόλου από τον προβληματισμό για την τυπολογία της πολιτικής διαφθοράς, όπως αυτή προσδιορίζεται στα ειδικά εγχειρίδια .Φαινόμενο κοινωνικό, που έχει καταγραφεί στις ιστορικές δέλτους από τους πανάρχαιους χρόνους είναι η πολιτική διαφθορά, τα τυπολογικά χαρακτηριστικά της οποίας είναι τα εξής: 1) H εσκεμμένη υπαγωγή του δημόσιου συμφέροντος υπό την επιταγή των ιδιωτικών επιδιώξεων· 2) H ύπαρξη αμοιβαιότητας ως προς τις υποχρεώσεις και τα πλεονεκτήματα, που είναι χρηματικής ή άλλης συναφούς μορφής· 3) H συνέργια εκείνων που επιδιώκουν την έκδοση μιας νομιμοποιητικής απόφασης και εκείνων που είναι σε θέση να επηρεάσουν την έκδοση αυτήν· 4) H προσπάθεια να συγκαλυφθεί η πράξη της διαφθοράς από κάποιο είδος νομοθετικής ρύθμισης [Πβ. A. Heidenheimer, Political Corruption, Nέα Yόρκη 1976, σ. 18 κ.ε.] .
Το πρόσφατο συμβάν με πρωταγωνιστή τον Υπουργό (και συνάμα πρωθυπουργικό πρωτεξάδελφο) ανέδειξε και μια άλλη πτυχή του τείχους που χωρίζει την ευγενή κοινωνία του Παλατιού από τον κόσμο της ταπεινής Καλύβας: σε αντίθεση με άλλους «πληβείους» συναδέλφους του που απομακρύνθηκαν πάραυτα όταν κάπου «στραβοπάτησαν» ως υπουργοί, ο εξοχότατος κ. Υπουργός πολιτισμού απολαμβάνει μια ιδιαίτερη ασυλία. Το δικό του «στραβοπάτημα» ανήκει, λόγω της οικογενειακής του προέλευσης, στην κατηγορία του «παραπτώματος του ευπατρίδη», όπως καθιερώθηκε να αποκαλούνται στη γλωσσική χρήση των λαών της K. Eυρώπης ( Kavaliersdelikt). ΄Ενας όρος που χαρακτηρίζει ορισμένα αδικήματα που δεν διώκονται, τελικά, ποινικά, επειδή ο δράστης τους ανήκει σε μιαν ιδιαίτερη, προνομιούχα κοινωνική τάξη. O βιασμός και η διακόρευση της υπηρέτριας από κάποιο άρρεν μέλος του οίκου του βαρώνου αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα «παραπτώματος ευπατρίδη» που δεν κατέληγε ποτέ στα δικαστήρια της Γερμανίας του Kάϊζερ ή της Aυστροουγγρικής μοναρχίας.
Oι ειδυλλιακές συνθήκες της γερμανικής κοινωνίας του 19ου αιώνα, με τους βαρώνους και τους άλλους προνομιούχους, που δεν τους αγγίζουν οι ποινικοί κανόνες που ισχύουν για τους πληβείους, αλλά και η οικονομική άνθηση με τις εταιρείες που θησαυρίζουν διατηρώντας άριστες σχέσεις με τον «κόσμο του Παλατιού», φαίνεται ότι επικρατούν, εδώ και τώρα, στην τρισόλβια, Eλλάδα του 2008.
Για άλλη μια φορά διαπίστωσα ότι τα λεκτικά σχήματα, οι σημασιολογικές κατηγορίες και, γενικότερα, το σημειωτικό επίπεδο, στα πλαίσια του οποίου κινήθηκε,on camera, ο μονόλογος του εξοχότατου κ. Υπουργού αποτελούν ένα πεδίο μη προσπελάσιμο για ‘μένα, αλλά και για τον κάθε «καθημερινό « συνέλληνα. Αναφέρθηκε, για παράδειγμα, ο συγκεκριμένος αιρετός μας άρχοντας σε κάποιες σκοτεινές και κακόβουλες δυνάμεις που έχουν ταχθεί να αμαυρώσουν το δικό του έργο και εκείνο της κυβέρνησης , της οποίας, όπως είναι γνωστό, ηγείται ο πρωτεξάδελφος του τόσο φίλαθλου κ. Υπουργού. Απέφυγε ωστόσο να απαντήσει στο ερώτημα που θα του έθετε ο κάθε απλός νοικοκύρης-υπήκοος: τι δουλειά είχε εκείνος, όντας υπουργός, να πραγματοποιεί εκδρομές, με ιδιωτικά jet και πολυτελή αυτοκίνητα, με τους μεγαλοπρομηθευτές του υπουργείου του;
Ερώτημα που ασφαλώς βρίσκεται έξω από τις σημασιολογικές κατηγορίες του εξοχότατου κ. Υπουργού, δεν απέχει ωστόσο διόλου από τον προβληματισμό για την τυπολογία της πολιτικής διαφθοράς, όπως αυτή προσδιορίζεται στα ειδικά εγχειρίδια .Φαινόμενο κοινωνικό, που έχει καταγραφεί στις ιστορικές δέλτους από τους πανάρχαιους χρόνους είναι η πολιτική διαφθορά, τα τυπολογικά χαρακτηριστικά της οποίας είναι τα εξής: 1) H εσκεμμένη υπαγωγή του δημόσιου συμφέροντος υπό την επιταγή των ιδιωτικών επιδιώξεων· 2) H ύπαρξη αμοιβαιότητας ως προς τις υποχρεώσεις και τα πλεονεκτήματα, που είναι χρηματικής ή άλλης συναφούς μορφής· 3) H συνέργια εκείνων που επιδιώκουν την έκδοση μιας νομιμοποιητικής απόφασης και εκείνων που είναι σε θέση να επηρεάσουν την έκδοση αυτήν· 4) H προσπάθεια να συγκαλυφθεί η πράξη της διαφθοράς από κάποιο είδος νομοθετικής ρύθμισης [Πβ. A. Heidenheimer, Political Corruption, Nέα Yόρκη 1976, σ. 18 κ.ε.] .
Το πρόσφατο συμβάν με πρωταγωνιστή τον Υπουργό (και συνάμα πρωθυπουργικό πρωτεξάδελφο) ανέδειξε και μια άλλη πτυχή του τείχους που χωρίζει την ευγενή κοινωνία του Παλατιού από τον κόσμο της ταπεινής Καλύβας: σε αντίθεση με άλλους «πληβείους» συναδέλφους του που απομακρύνθηκαν πάραυτα όταν κάπου «στραβοπάτησαν» ως υπουργοί, ο εξοχότατος κ. Υπουργός πολιτισμού απολαμβάνει μια ιδιαίτερη ασυλία. Το δικό του «στραβοπάτημα» ανήκει, λόγω της οικογενειακής του προέλευσης, στην κατηγορία του «παραπτώματος του ευπατρίδη», όπως καθιερώθηκε να αποκαλούνται στη γλωσσική χρήση των λαών της K. Eυρώπης ( Kavaliersdelikt). ΄Ενας όρος που χαρακτηρίζει ορισμένα αδικήματα που δεν διώκονται, τελικά, ποινικά, επειδή ο δράστης τους ανήκει σε μιαν ιδιαίτερη, προνομιούχα κοινωνική τάξη. O βιασμός και η διακόρευση της υπηρέτριας από κάποιο άρρεν μέλος του οίκου του βαρώνου αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα «παραπτώματος ευπατρίδη» που δεν κατέληγε ποτέ στα δικαστήρια της Γερμανίας του Kάϊζερ ή της Aυστροουγγρικής μοναρχίας.
Oι ειδυλλιακές συνθήκες της γερμανικής κοινωνίας του 19ου αιώνα, με τους βαρώνους και τους άλλους προνομιούχους, που δεν τους αγγίζουν οι ποινικοί κανόνες που ισχύουν για τους πληβείους, αλλά και η οικονομική άνθηση με τις εταιρείες που θησαυρίζουν διατηρώντας άριστες σχέσεις με τον «κόσμο του Παλατιού», φαίνεται ότι επικρατούν, εδώ και τώρα, στην τρισόλβια, Eλλάδα του 2008.
Thursday, June 26, 2008
Βίοι παράλληλοι
«Οι άνθρωποι είναι, κάποιες στιγμές, αφεντικά της μοίρας τους: Το λάθος, αγαπητέ Βρούτε, δεν βρίσκεται στ' αστέρια μας, αλλά στους ίδιους μας τους εαυτούς, που παραμένουν υποτελείς και δέσμιοι»
Σέξπιρ, «Ιούλιος Καίσαρ», πράξη 1η, σκ. β'
Επαναλαμβάνεται η Ιστορία; Ερώτημα στο οποίο έχουν στο παρελθόν αποπειραθεί να απαντήσουν πολλοί: άλλοι αρνητικά, άλλοι θετικά και κάποιοι παραλλάσσοντας τη δομή αυτού του ίδιου του ερωτήματος (όπως, για παράδειγμα, «η Ιστορία επαναλαμβάνεται ως φάρσα»). Ενα ερώτημα, ωστόσο, που δεν απασχολεί τους «επαγγελματίες» ιστορικούς, πολλοί από τους οποίους έχουν υπόψη τους το αξίωμα που διατύπωσε ο Μακιαβέλι στις «Φλωρεντινές ιστορίες» του. Οτι δηλαδή στην Ιστορία, όταν συντρέχουν ομοειδείς γενεσιουργοί παράγοντες, εμφανίζονται φαινόμενα που έχουν μεταξύ τους μια σχέση αναλογίας, παρά τη χρονική απόσταση που μπορεί να χωρίζει το ένα από το άλλο.
Στην κατηγορία της ιστορικής αναλογίας εντάσσονται και οι «βίοι παράλληλοι». Η πολιτεία δηλαδή ατόμων, τα οποία, έχοντας περάσει τα ίδια βιώματα, ενεργούν κατόπιν με τον ίδιο τρόπο. Ανατρέχοντας δέκα αιώνες πίσω, στο βυζαντινό μας παρελθόν, θα διαπιστώσει κανείς ότι σήμερα, με τα όσα συμβαίνουν στην κορυφή ενός από τα δύο σύγχρονά μας κόμματα εξουσίας, είμαστε μάρτυρες ακόμα μιας ιστορικής αναλογίας. Ας ρίξουμε λοιπόν μια ματιά στο μακρινό εκείνο παρελθόν.
Δύο εκ διαμέτρου, ως προς την ψυχοσύνθεση αλλά και τα φυσικά τάλαντα, αντίθετες προσωπικότητες ήταν ο ιδρυτής της μακεδονικής δυναστείας Βασίλειος Α' και ο πρωτότοκος γιος του Λέων. Τραχύς και άξεστος ο πρώτος, ένας απαίδευτος νεαρός με σκοτεινή καταγωγή από τα ενδότερα της Θράκης. Πανούργος και ευφυής που, από τις παλαίστρες της Βασιλεύουσας, ανέβηκε στον θρόνο δολοφονώντας τον ευεργέτη του (867). Λόγιος που μαθήτευσε κοντά στον Μέγα Φώτιο ο δεύτερος· ένας εστεμμένος, ο οποίος, με τα συγγραφικά του πονήματα αλλά και τα ποιήματά του, αναφέρεται στις δέλτους της Ιστορίας με το προσωνύμιο «Σοφός».
Τη διάσταση της σχέσης ανάμεσα στον αυταρχικό πατέρα και στον ευαίσθητο γιό την περιγράφει ο ίδιος ο Λέων σε μια αφήγησή του προς τον μετέπειτα πατριάρχη Ευθύμιο: «...αγνοεί η αγιωσύνη σου τα όσα στυγηρά έχω υποφέρει από τη σύζυγό μου» (τη Θεοφανώ, την οποία είχε πολύ νέος παντρευτεί ο Λέων, όχι με τη θέλησή του, αλλά « δεδοικώς τον πατέρα») «...η οποία πήγε στον μακαρίτη πατέρα μου και "έπλεξε μια ολόκληρη ιστορία ότι δήθεν συνευρίσκομαι με τη θυγατέρα του Ζαούτση, τη Ζωή. Και εκείνος, όπως συνήθιζε άλλωστε, χωρίς δεύτερη κουβέντα, στράφηκε εναντίον μου... με άρπαξε από τη γενειάδα και με έριξε καταγής και, γρονθοκοπώντας και προπηλακίζοντάς με, με κατέστησε αιμόφυρτο... [ Βίος Ευθυμίου, κεφ. VII, 8, σ. 20-21]
Μια ζωντανή περιγραφή από το ίδιο το θύμα, το οποίο θα πάρει την εκδίκησή του, αμέσως μετά την αποχώρηση του πατέρα-αφέντη από τα εγκόσμια. Ετσι, η πρώτη επίσημη πράξη του Λέοντος, ως αυτοκράτορος πλέον, θα είναι να «τα αλλάξει όλα», ακυρώνοντας το έργο του Βασιλείου και να διατάξει την, με κάθε επιδεικτική επισημότητα και μεγαλοπρέπεια, μετακομιδή των λειψάνων του δολοφονημένου από τον Βασίλειο, αυτοκράτορα Μιχαήλ Γ' στην εκκλησία των Αγίων Αποστόλων, όπου βρίσκονταν και οι βασιλικοί τάφοι...
Μια περίπτωση από το μακρινό ιστορικό παρελθόν, που θα μπορούσε να είχε επικαλεστεί και ο ίδιος ο πατέρας της Ψυχανάλυσης, όταν περιέγραφε το «σύνδρομο της πατροκτονίας» που κατατρύχει τον καταπιεσμένο από τον «πατέρα-αφέντη» διάδοχο της πατρώας εξουσίας. Του βασιλικού θρόνου στο μακρινό παρελθόν - της προεδρίας ενός πολιτικού κόμματος στους «μοντέρνους καιρούς» μας.
Σέξπιρ, «Ιούλιος Καίσαρ», πράξη 1η, σκ. β'
Επαναλαμβάνεται η Ιστορία; Ερώτημα στο οποίο έχουν στο παρελθόν αποπειραθεί να απαντήσουν πολλοί: άλλοι αρνητικά, άλλοι θετικά και κάποιοι παραλλάσσοντας τη δομή αυτού του ίδιου του ερωτήματος (όπως, για παράδειγμα, «η Ιστορία επαναλαμβάνεται ως φάρσα»). Ενα ερώτημα, ωστόσο, που δεν απασχολεί τους «επαγγελματίες» ιστορικούς, πολλοί από τους οποίους έχουν υπόψη τους το αξίωμα που διατύπωσε ο Μακιαβέλι στις «Φλωρεντινές ιστορίες» του. Οτι δηλαδή στην Ιστορία, όταν συντρέχουν ομοειδείς γενεσιουργοί παράγοντες, εμφανίζονται φαινόμενα που έχουν μεταξύ τους μια σχέση αναλογίας, παρά τη χρονική απόσταση που μπορεί να χωρίζει το ένα από το άλλο.
Στην κατηγορία της ιστορικής αναλογίας εντάσσονται και οι «βίοι παράλληλοι». Η πολιτεία δηλαδή ατόμων, τα οποία, έχοντας περάσει τα ίδια βιώματα, ενεργούν κατόπιν με τον ίδιο τρόπο. Ανατρέχοντας δέκα αιώνες πίσω, στο βυζαντινό μας παρελθόν, θα διαπιστώσει κανείς ότι σήμερα, με τα όσα συμβαίνουν στην κορυφή ενός από τα δύο σύγχρονά μας κόμματα εξουσίας, είμαστε μάρτυρες ακόμα μιας ιστορικής αναλογίας. Ας ρίξουμε λοιπόν μια ματιά στο μακρινό εκείνο παρελθόν.
Δύο εκ διαμέτρου, ως προς την ψυχοσύνθεση αλλά και τα φυσικά τάλαντα, αντίθετες προσωπικότητες ήταν ο ιδρυτής της μακεδονικής δυναστείας Βασίλειος Α' και ο πρωτότοκος γιος του Λέων. Τραχύς και άξεστος ο πρώτος, ένας απαίδευτος νεαρός με σκοτεινή καταγωγή από τα ενδότερα της Θράκης. Πανούργος και ευφυής που, από τις παλαίστρες της Βασιλεύουσας, ανέβηκε στον θρόνο δολοφονώντας τον ευεργέτη του (867). Λόγιος που μαθήτευσε κοντά στον Μέγα Φώτιο ο δεύτερος· ένας εστεμμένος, ο οποίος, με τα συγγραφικά του πονήματα αλλά και τα ποιήματά του, αναφέρεται στις δέλτους της Ιστορίας με το προσωνύμιο «Σοφός».
Τη διάσταση της σχέσης ανάμεσα στον αυταρχικό πατέρα και στον ευαίσθητο γιό την περιγράφει ο ίδιος ο Λέων σε μια αφήγησή του προς τον μετέπειτα πατριάρχη Ευθύμιο: «...αγνοεί η αγιωσύνη σου τα όσα στυγηρά έχω υποφέρει από τη σύζυγό μου» (τη Θεοφανώ, την οποία είχε πολύ νέος παντρευτεί ο Λέων, όχι με τη θέλησή του, αλλά « δεδοικώς τον πατέρα») «...η οποία πήγε στον μακαρίτη πατέρα μου και "έπλεξε μια ολόκληρη ιστορία ότι δήθεν συνευρίσκομαι με τη θυγατέρα του Ζαούτση, τη Ζωή. Και εκείνος, όπως συνήθιζε άλλωστε, χωρίς δεύτερη κουβέντα, στράφηκε εναντίον μου... με άρπαξε από τη γενειάδα και με έριξε καταγής και, γρονθοκοπώντας και προπηλακίζοντάς με, με κατέστησε αιμόφυρτο... [ Βίος Ευθυμίου, κεφ. VII, 8, σ. 20-21]
Μια ζωντανή περιγραφή από το ίδιο το θύμα, το οποίο θα πάρει την εκδίκησή του, αμέσως μετά την αποχώρηση του πατέρα-αφέντη από τα εγκόσμια. Ετσι, η πρώτη επίσημη πράξη του Λέοντος, ως αυτοκράτορος πλέον, θα είναι να «τα αλλάξει όλα», ακυρώνοντας το έργο του Βασιλείου και να διατάξει την, με κάθε επιδεικτική επισημότητα και μεγαλοπρέπεια, μετακομιδή των λειψάνων του δολοφονημένου από τον Βασίλειο, αυτοκράτορα Μιχαήλ Γ' στην εκκλησία των Αγίων Αποστόλων, όπου βρίσκονταν και οι βασιλικοί τάφοι...
Μια περίπτωση από το μακρινό ιστορικό παρελθόν, που θα μπορούσε να είχε επικαλεστεί και ο ίδιος ο πατέρας της Ψυχανάλυσης, όταν περιέγραφε το «σύνδρομο της πατροκτονίας» που κατατρύχει τον καταπιεσμένο από τον «πατέρα-αφέντη» διάδοχο της πατρώας εξουσίας. Του βασιλικού θρόνου στο μακρινό παρελθόν - της προεδρίας ενός πολιτικού κόμματος στους «μοντέρνους καιρούς» μας.
Thursday, June 12, 2008
Η πάλη των γενεών
Αν κάποτε, στο απώτερο μέλλον, επιχειρούσε κάποιος ερευνητής να αξιολογήσει ως ιστορικά φαινόμενα τα όσα συμβαίνουν σήμερα στα πανεπιστήμιά μας, θα επαναδιατύπωνε ενδεχομένως το κλασικό μαρξιστικό αξίωμα από το «Ιστορία είναι η πάλη των τάξεων» σε «Ιστορία είναι η πάλη των γενεών». Πράγματι, ως κυρίαρχος παράγοντας της τρέχουσας νεοελληνικής πραγματικότητας αναδείχθηκε, μέσα από τις τηλεοπτικές εικόνες της σύγκρουσης, το χάσμα των γενεών: η αντίθεση ανάμεσα σε «πατέρες» και «γιους» και, ιδιαίτερα, η διαρκής τάση των πρώτων να εξαπατήσουν τους βλαστούς τους, προσφέροντάς τους ένα σκοτεινό και χωρίς προοπτικές μέλλον.
Τα γεγονότα των τελευταίων ημερών αποτελούν αναμφίβολα τη μοιραία έκβαση μιας μακροχρόνιας προσπάθειας εξαπάτησης από τη μεριά της εξουσίας. Αδιαφορώντας για το θεμελιώδες δικαίωμα των υπηκόων να επιλέξουν οι ίδιοι την οδό της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας, υποβαθμίζουν επί μια σειράν ετών οι αιρετοί μας άρχοντες -υπακούοντας στη δική τους λογική και μόνον- τις πανεπιστημιακές σπουδές, με αποτέλεσμα να εξισώσουν πλέον τα πτυχία των ΑΕΙ με εκείνα των ΤΕΙ.
Η υποβάθμιση των πανεπιστημιακών σπουδών είναι ένα έργο μακροσκελές, την τελική του πράξη, το φινάλε του οποίου παρακολουθούμε στις μέρες μας. Πριν από την ισοπέδωση με τα ΤΕΙ, φρόντισε η παράταξη, που είχε μέχρι το 2004 την εξουσία, να υποβαθμίσει με διάφορα νομοθετήματα τα πανεπιστήμια, καταργώντας, στο όνομα ενός νεφελώδους δημοκρατισμού, κάθε έννοια αξιοκρατίας. Μια ιστορία θλιβερή, η αφήγηση της οποίας ίσως αποτελέσει έργο κάποιων ιστορικών στο μέλλον.
Η αντίδραση των νέων απέναντι στην υποβάθμιση των πανεπιστημιακών σπουδών αποτελεί τη συλλογική τους αντίσταση απέναντι σε μια ενέργεια αυταρχική. Μια πολιτική η οποία πληγώνει καίρια το στοιχειώδες δικαίωμα χιλιάδων νέων ανθρώπων στα πανεπιστήμια και τα πολυτεχνεία, οι οποίοι κατατάσσονται αυθαίρετα, με τα υποβαθμισμένα πτυχία, από τη μια μέρα στην άλλη σε μιαν επαγγελματική, άρα και κοινωνική κατηγορία, που οι ίδιοι δεν έχουν επιλέξει. Την ελεύθερη επιλογή του επαγγέλματος, το θεμελιώδες αυτό δικαίωμα του ελεύθερου πολίτη, προσβάλλουν, επί δεκαετίες τώρα, με τις ενέργειές τους οι ιθύνοντες. Μια πρακτική, τα επακόλουθα της οποίας προβάλλουν από τις τηλεοπτικές εικόνες των συγκρούσεων στα πανεπιστήμια σήμερα.
Αν, όμως, η παρακμή, το μαράζωμα του ελληνικού πανεπιστημίου είναι το επακόλουθο της ανικανότητας, αλλά και της κουτοπονηριάς των δύο μεγάλων κομμάτων εξουσίας, δεν είναι άμοιρες των ευθυνών και οι μικρότερες κομματικές παρατάξεις. Οι προπηλακισμοί αλλά και οι βιαιοπραγίες κατά των πρυτάνεων, ο εγκλεισμός στις αίθουσες και η στέρηση, έστω και για λίγο, της ελευθερίας των διδασκόντων, η διατάραξη εκ των έσω της ακαδημαϊκής ελευθερίας και η παρεμπόδιση της ελεύθερης έκφρασης στις γενικές συνελεύσεις και στη σύγκλητο, όλα αυτά αποτελούν την αντίδραση της εξαπατημένης νεολαίας. Αντίδραση, η οποία βέβαια βρίσκεται πέρα από κάθε όριο συλλογικής δημοκρατικής συμπεριφοράς.
«Party is organized opinion». Τη ρήση αυτή του Ντισραέλι επιβεβαίωσε με τη στάση του κατά τις μέρες αυτές ένα από τα μικρότερα κόμματα του Κοινοβουλίου μας. Σε μια έξαρση αριστερής λαϊκίστικης ρητορείας, έσπευσε, κυρίως μέσω του νεαρού αρχηγού του, το κόμμα εκείνο (που βλέπει πρόσφατα να αυγατίζουν τα ποσοστά του στις δημοσκοπήσεις) να συμπαραταχθεί ιδεολογικά με τους πρωταιτίους των βιαιοτήτων στα πανεπιστήμια.
Κόμματα εξουσίας - κόμματα αριστερής ρητορείας. Εδώ ίσως ταιριάζουν τα λόγια του μεγάλου Αλεξανδρινού, ότι δηλαδή «βλάπτουν και οι δυο εξίσου την Αποικίαν».
Τα γεγονότα των τελευταίων ημερών αποτελούν αναμφίβολα τη μοιραία έκβαση μιας μακροχρόνιας προσπάθειας εξαπάτησης από τη μεριά της εξουσίας. Αδιαφορώντας για το θεμελιώδες δικαίωμα των υπηκόων να επιλέξουν οι ίδιοι την οδό της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας, υποβαθμίζουν επί μια σειράν ετών οι αιρετοί μας άρχοντες -υπακούοντας στη δική τους λογική και μόνον- τις πανεπιστημιακές σπουδές, με αποτέλεσμα να εξισώσουν πλέον τα πτυχία των ΑΕΙ με εκείνα των ΤΕΙ.
Η υποβάθμιση των πανεπιστημιακών σπουδών είναι ένα έργο μακροσκελές, την τελική του πράξη, το φινάλε του οποίου παρακολουθούμε στις μέρες μας. Πριν από την ισοπέδωση με τα ΤΕΙ, φρόντισε η παράταξη, που είχε μέχρι το 2004 την εξουσία, να υποβαθμίσει με διάφορα νομοθετήματα τα πανεπιστήμια, καταργώντας, στο όνομα ενός νεφελώδους δημοκρατισμού, κάθε έννοια αξιοκρατίας. Μια ιστορία θλιβερή, η αφήγηση της οποίας ίσως αποτελέσει έργο κάποιων ιστορικών στο μέλλον.
Η αντίδραση των νέων απέναντι στην υποβάθμιση των πανεπιστημιακών σπουδών αποτελεί τη συλλογική τους αντίσταση απέναντι σε μια ενέργεια αυταρχική. Μια πολιτική η οποία πληγώνει καίρια το στοιχειώδες δικαίωμα χιλιάδων νέων ανθρώπων στα πανεπιστήμια και τα πολυτεχνεία, οι οποίοι κατατάσσονται αυθαίρετα, με τα υποβαθμισμένα πτυχία, από τη μια μέρα στην άλλη σε μιαν επαγγελματική, άρα και κοινωνική κατηγορία, που οι ίδιοι δεν έχουν επιλέξει. Την ελεύθερη επιλογή του επαγγέλματος, το θεμελιώδες αυτό δικαίωμα του ελεύθερου πολίτη, προσβάλλουν, επί δεκαετίες τώρα, με τις ενέργειές τους οι ιθύνοντες. Μια πρακτική, τα επακόλουθα της οποίας προβάλλουν από τις τηλεοπτικές εικόνες των συγκρούσεων στα πανεπιστήμια σήμερα.
Αν, όμως, η παρακμή, το μαράζωμα του ελληνικού πανεπιστημίου είναι το επακόλουθο της ανικανότητας, αλλά και της κουτοπονηριάς των δύο μεγάλων κομμάτων εξουσίας, δεν είναι άμοιρες των ευθυνών και οι μικρότερες κομματικές παρατάξεις. Οι προπηλακισμοί αλλά και οι βιαιοπραγίες κατά των πρυτάνεων, ο εγκλεισμός στις αίθουσες και η στέρηση, έστω και για λίγο, της ελευθερίας των διδασκόντων, η διατάραξη εκ των έσω της ακαδημαϊκής ελευθερίας και η παρεμπόδιση της ελεύθερης έκφρασης στις γενικές συνελεύσεις και στη σύγκλητο, όλα αυτά αποτελούν την αντίδραση της εξαπατημένης νεολαίας. Αντίδραση, η οποία βέβαια βρίσκεται πέρα από κάθε όριο συλλογικής δημοκρατικής συμπεριφοράς.
«Party is organized opinion». Τη ρήση αυτή του Ντισραέλι επιβεβαίωσε με τη στάση του κατά τις μέρες αυτές ένα από τα μικρότερα κόμματα του Κοινοβουλίου μας. Σε μια έξαρση αριστερής λαϊκίστικης ρητορείας, έσπευσε, κυρίως μέσω του νεαρού αρχηγού του, το κόμμα εκείνο (που βλέπει πρόσφατα να αυγατίζουν τα ποσοστά του στις δημοσκοπήσεις) να συμπαραταχθεί ιδεολογικά με τους πρωταιτίους των βιαιοτήτων στα πανεπιστήμια.
Κόμματα εξουσίας - κόμματα αριστερής ρητορείας. Εδώ ίσως ταιριάζουν τα λόγια του μεγάλου Αλεξανδρινού, ότι δηλαδή «βλάπτουν και οι δυο εξίσου την Αποικίαν».
Friday, May 30, 2008
Επέτειοι…
Mήνας των επετείων ο Μάϊος: στις 11 με το παλαιό εκκλησιαστικό ημερολόγιο ( στις 24 με το νέο) τιμάται η μνήμη των δυο Θεσσαλονικέων αδελφών , που αποκαλούνται και “φωτισταί των Σλάβων”, των αγίων Κωνσταντίνου/ Κυρίλλου και Μεθοδίου. Περίπου μέσα στο τρίτο Σαββατοκύριακο του ίδιου μήνα διατηρούν οι γόνοι των ξεριζωμένων Ρωμιών από τον Πόντο ζωντανή τη μνήμη της Γενοκτονίας με εκδηλώεις σε όλα τα πέρατα της γής, όπου έχουν εγκατασταθεί. Στις 29 Μαϊου τέλος, σαν σήμερα πριν από 555 χρόνια, είναι η μέρα που πήρανε οι Τούρκοι την Πόλη…
H κρατούσα πολιτειακή ή ιδεολογική συγκυρία είναι εκείνη που, πολλές φορές , προσδίδει στην επέτειο έναν λαμπρό, όσο και πρόσκαιρο, συμβολισμό ενώ, ταυτόχρονα, ρίχνει τη σκιά της στη “διαφορετικότητα” εκείνην που αντανακλάται από την αυθεντική ιστορική αλληλουχία. Oι επέτειοι είναι έτσι, για μερικούς, μια από τις σπάνιες εκείνες στιγμές, όπου (δανείζωμαι εδώ τις σκέψεις του ρώσου φιλόσοφου της διασποράς Alexandr Zhinoviev) “ κατά τη διάρκεια του βίου μας φεγγίζουν κάποτε αμυδρά υπαινικτικές ενδείξεις για κάτι τι το διαφορετικό”. Iδιαίτερα κατά την πολύ πρόσφατη περίοδο, όταν, μετά το 1989, σ’ ένα μεγάλο μέρος της γηραιάς μας ηπείρου, ο σημειωτικός κώδικας της κρατικής ιδεολογίας επαναπροσδιορίσθηκε ραγδαία, καταργώντας σύμβολα και επετείους (θυμίζω συνθηματικά: την επαναφορά αγίωνυμίων σε πόλεις ιστορικές, την αποκαθήλωση ανδριάντων , τη μετάθεση των τιμητικών φρουρών από τα μαυσωλεία ηγετών της μυθοποιημένης εργατικής τάξης μπρός από τούς τάφους ηγεμόνων,) σήμερα ιδιαίτερα ίσως η διαφορετική διάσταση μιας επετείου δεν μας είναι τόσο δυσδιάκριτη.
Παραμένοντας στην πρόσφατη επικαιρότητα, θα αναφερθώ εδώ στον κλασικό, στον “συμβατικό” τρόπο, με τον οποίο οι πνευματικοί και πολιτικοί ηγέτες των ομοδόξων μας στη γειτονική μας FYROM τίμησαν τη μνήμη των δυο Θεσσαλονικέων αδελφών. Εναρμονισμένος με τις ντιρεκτίβες της κρατικής προπαγάνδας, διακήρυξε από άμβωνος ο αρχιεπίσκοπος της αυτοκέφαλης εκκλησίας της Αχρίδος ότι, σήμερα, στη Θεσσαλονίκη, το “λίκνο του σλαβικού πολιτισμού” , “διώκεται η γλώσσα των Σλάβων, την οποία καθιέρωσαν ως γραπτό κώδικα” οι δυο Θεσσαλονικείς αδελφοί.
Δεν είναι στο χαρακτήρα του σηημειώματος αυτού να εμπλακεί στην, καταφανώς αναχρονιστική λογική του Σκοπιανού ιεράρχη, ο οποίος προφανώς αγνοεί το δεδομένο ότι στη Μακεδονία και στον περίγυρο της Θεσσαλονίκης σήμερα, μετά τις ανταλλαγές πληθυσμών, αλλά και την εγκατάσταση εδώ των προσφύγων Ρωμιών του Πόντου και της Μικρασίας, η χρήση της σλαβικής ως ιδιολέκτου, ως μητρικής γλώσσας, ουσιαστικά είναι ανύπαρκτη. Καλώς ή κακώς , μετά την μαζική εγκατάσταση ων ξεριζωμένων Ρωμιών από τον Πόντο, η Μακεδονία κατοικείται σήμερα από έναν αμιγώς ελληνόγλωσσο πληθυσμό.
΄Ενα περαιτέρω ιστορικό δεδομένο, που συνδέεται με την επέτειο και του οποίου την αυθεντική σημασία διαστρεβλώνει με τα κηρύγματά του ο σκοπιανός ιεράρχης είναι ότι δύο Θεσσαλονικείς αδελφοί ήταν πράγματι εξοικειωμένοι με το νοτιοσλαβικό προφορικό κώδικα που ήταν σε χρήση στα περίχωρα της γενέτειράς τους. Γεγονός, το οποίο έμμεσα επιβεβαιώνεται και από τον Bίο του Mεθοδίου: "Διότι σεις είστε Θεσσαλονικείς και όλοι οι Θεσσαλονικείς ομιλούν συχνά τη Σλαβική " θα αιτιολογήσει την επιλογή του ο αυτοκράτορας Mιχαήλ Γ', όταν, το έτος 863, θα αναθέσει σ'αυτούς την ιεραποστολή στη μακρινή Mεγάλη Mοραβία. Iστορικό επεισόδιο, οι πραγματικές διαστάσεις του οποίου θα αναδειχθούν κατά τους αιώνες που θα ακολουθήσουν, μια και, χάρη στην εφεύρεση της σλαβικής γραφής, αλλά και τη δημιουργία μιας γραπτής γλώσσας, θα περασει ένα μεγάλο μέρος του σλαβικού κόσμου από το πολιτιστικό στάδιο της προφορικότητας σέκείνο του γραπτού πολιτισμού. Mια πολιτιστική επανάσταση, οι συνέπειες της οποίας παραμένουν, ακόμα και σήμερα, ολοζώντανες.
Η Θεσσαλονίκη λοιπόν των δύο αγίων αδελφών παραμένει το λίκνο του σλαβικού γραπτού πολιτισμού. ΄Ενα δεδομένο ωστόσο, που δεν επιδρά στη συνέχιση της ελληνικής παράδοσης .
H κρατούσα πολιτειακή ή ιδεολογική συγκυρία είναι εκείνη που, πολλές φορές , προσδίδει στην επέτειο έναν λαμπρό, όσο και πρόσκαιρο, συμβολισμό ενώ, ταυτόχρονα, ρίχνει τη σκιά της στη “διαφορετικότητα” εκείνην που αντανακλάται από την αυθεντική ιστορική αλληλουχία. Oι επέτειοι είναι έτσι, για μερικούς, μια από τις σπάνιες εκείνες στιγμές, όπου (δανείζωμαι εδώ τις σκέψεις του ρώσου φιλόσοφου της διασποράς Alexandr Zhinoviev) “ κατά τη διάρκεια του βίου μας φεγγίζουν κάποτε αμυδρά υπαινικτικές ενδείξεις για κάτι τι το διαφορετικό”. Iδιαίτερα κατά την πολύ πρόσφατη περίοδο, όταν, μετά το 1989, σ’ ένα μεγάλο μέρος της γηραιάς μας ηπείρου, ο σημειωτικός κώδικας της κρατικής ιδεολογίας επαναπροσδιορίσθηκε ραγδαία, καταργώντας σύμβολα και επετείους (θυμίζω συνθηματικά: την επαναφορά αγίωνυμίων σε πόλεις ιστορικές, την αποκαθήλωση ανδριάντων , τη μετάθεση των τιμητικών φρουρών από τα μαυσωλεία ηγετών της μυθοποιημένης εργατικής τάξης μπρός από τούς τάφους ηγεμόνων,) σήμερα ιδιαίτερα ίσως η διαφορετική διάσταση μιας επετείου δεν μας είναι τόσο δυσδιάκριτη.
Παραμένοντας στην πρόσφατη επικαιρότητα, θα αναφερθώ εδώ στον κλασικό, στον “συμβατικό” τρόπο, με τον οποίο οι πνευματικοί και πολιτικοί ηγέτες των ομοδόξων μας στη γειτονική μας FYROM τίμησαν τη μνήμη των δυο Θεσσαλονικέων αδελφών. Εναρμονισμένος με τις ντιρεκτίβες της κρατικής προπαγάνδας, διακήρυξε από άμβωνος ο αρχιεπίσκοπος της αυτοκέφαλης εκκλησίας της Αχρίδος ότι, σήμερα, στη Θεσσαλονίκη, το “λίκνο του σλαβικού πολιτισμού” , “διώκεται η γλώσσα των Σλάβων, την οποία καθιέρωσαν ως γραπτό κώδικα” οι δυο Θεσσαλονικείς αδελφοί.
Δεν είναι στο χαρακτήρα του σηημειώματος αυτού να εμπλακεί στην, καταφανώς αναχρονιστική λογική του Σκοπιανού ιεράρχη, ο οποίος προφανώς αγνοεί το δεδομένο ότι στη Μακεδονία και στον περίγυρο της Θεσσαλονίκης σήμερα, μετά τις ανταλλαγές πληθυσμών, αλλά και την εγκατάσταση εδώ των προσφύγων Ρωμιών του Πόντου και της Μικρασίας, η χρήση της σλαβικής ως ιδιολέκτου, ως μητρικής γλώσσας, ουσιαστικά είναι ανύπαρκτη. Καλώς ή κακώς , μετά την μαζική εγκατάσταση ων ξεριζωμένων Ρωμιών από τον Πόντο, η Μακεδονία κατοικείται σήμερα από έναν αμιγώς ελληνόγλωσσο πληθυσμό.
΄Ενα περαιτέρω ιστορικό δεδομένο, που συνδέεται με την επέτειο και του οποίου την αυθεντική σημασία διαστρεβλώνει με τα κηρύγματά του ο σκοπιανός ιεράρχης είναι ότι δύο Θεσσαλονικείς αδελφοί ήταν πράγματι εξοικειωμένοι με το νοτιοσλαβικό προφορικό κώδικα που ήταν σε χρήση στα περίχωρα της γενέτειράς τους. Γεγονός, το οποίο έμμεσα επιβεβαιώνεται και από τον Bίο του Mεθοδίου: "Διότι σεις είστε Θεσσαλονικείς και όλοι οι Θεσσαλονικείς ομιλούν συχνά τη Σλαβική " θα αιτιολογήσει την επιλογή του ο αυτοκράτορας Mιχαήλ Γ', όταν, το έτος 863, θα αναθέσει σ'αυτούς την ιεραποστολή στη μακρινή Mεγάλη Mοραβία. Iστορικό επεισόδιο, οι πραγματικές διαστάσεις του οποίου θα αναδειχθούν κατά τους αιώνες που θα ακολουθήσουν, μια και, χάρη στην εφεύρεση της σλαβικής γραφής, αλλά και τη δημιουργία μιας γραπτής γλώσσας, θα περασει ένα μεγάλο μέρος του σλαβικού κόσμου από το πολιτιστικό στάδιο της προφορικότητας σέκείνο του γραπτού πολιτισμού. Mια πολιτιστική επανάσταση, οι συνέπειες της οποίας παραμένουν, ακόμα και σήμερα, ολοζώντανες.
Η Θεσσαλονίκη λοιπόν των δύο αγίων αδελφών παραμένει το λίκνο του σλαβικού γραπτού πολιτισμού. ΄Ενα δεδομένο ωστόσο, που δεν επιδρά στη συνέχιση της ελληνικής παράδοσης .
Subscribe to:
Posts (Atom)
