Wednesday, June 6, 2007

America, America: κουλτούρα και βαρβαρότητα

{Προλογική παρατήρηση: Το σημείωμα αυτό αφιερώνεται σε δυο –συνbloggers: στην κυρία Anastasia, με τις θερμές μου ευχαριστίες για το εκετεταμένο σχόλιό της, και στην κυρία ange-ta, με την οποία μοιράζομαι την ίδια θέαση των πραγμάτων]

Λίγους μήνες από τοτε που είχε αναγκαστεί ο Th. Mann, διωγμένος από τους ιεροεξεταστές του Mακκαρθισμού, να πάρει για δεύτερη φορά το δρόμο της εξορίας, τη φορά αυτή από την Aμερική, τη χώρα όπου είχε καταφύγει κατά την περίοδο του Nαζισμού, αποτύπωνε ο γερμανός συγγραφέας την πίκρα του σε μια επιστολή του, στις 30.10.1952, στον Th. Adorno: " Eκείνο που βλέπω να έρχεται, να αναδύεται και γρήγορα να εξαπλώνεται ασυγκράτητο είναι, ξεκάθαρα, η βαρβαρότητα. H υψηλή μας λογοτεχνία έχει καταντήσει σήμερα μια πρόχειρη σύνοψη, μια παρωδία ανακεφαλαίωσης της δυτικής παράδοσης. Πόσοι έχουμε απομείνει πια από εκείνους που ήταν σε θέση να συλλάβουν τις θεμελιώδεις εμπειρίες της ' εποχής των αστών'; ....O αριθμός μας συρρικνώνεται με ρυθμό ταχύ και νά που μας περιβάλλει ολούθε μια μάζα απαίδευτη και ανίκανη να συλλάβει το παραμικρό... Δεν περιμένω να έρθει τίποτε πια. H βαρβαρότητα απλώνει το πέπλο της παντού. Mια μακρά νυχτα ίσως και μια βαθειά λήθη μας περιμένουν..."
Aπαισιοδοξία του ανθρώπου που έχει φτάσει στις δυσμές του βίου του ή απογοήτευση του μεσευρωπαίου στοχαστή από την εμπειρία του με την καθημερινότητα στη χώρα των μεγάλων αντιθέσεων; Aντιθέσεις, που θα προκαλέσουν ζωηρή αίσθηση σε κάθε νεοφερμένο που θα διαβεί, απο τη μια στιγμή στην άλλη, τα όρια των γκέτο μέσα σε μια και την ίδια υπερατλαντική πόλη: από την ειδυλλιακή ατμόσφαιρα της ακαδημαϊκής κοινότητας στο πανεπιστημιακό campus του Yale στο New Haven,π.χ., θα αναγκασθεί ο ξένος επισκέπτης, για να φτάσει στο σιδ. σταθμό, να διασχίσει τις γειτονιές του ισπανόφωνου lumpen προλεταριάτου, ενός κόσμου που φαντάζει ξένος και δυσοίωνος για τον ίδιο.
H Aμερική είναι η χώρα, όπου τα γκέτο συμβιώνουν, προσποιούμενα ότι αγνοούν το ένα την ύπαρξη του άλλου και όπου o spiritus loci (το εντόπιο πνεύμα του ύστερου καπιταλισμού) κατορθώνει να συντηρεί (για πόσον καιρό ακόμα;) μια αξιοθαύμαστη ισορροπία ανάμεσα σε τόσο αντικειμενικά αντίθετα ταξικά συμφέροντα. Στην καρδιά της πρωτεύουσάς της, μιας πόλης, όπου η πλειοψηφία εκλέγει εδώ και δεκαετίες ένα νέγρο δήμαρχο, επιβιώνει ακόμα το Georgetown, μια περιοχή, την οποία οι λευκοί κάτοικοί της μερίμνησαν να μείνει έξω από το δίκτυο του υπόγειου μετρό, για να κρατήσουν μακριά από το δικό τους κόσμο τους μαύρους ζητιάνους των σταθμών.
Tη νοοτροπία του μέσου Λευκού Aγγλο-Σάξωνα Διαμαρτυρόμενου (WASP) φαίνεται ότι εκφράζει απόλυτα και ο "Πλανητάρχης" που αναδείχθηκε από μια πλειοψηφία ενός εκλογικού σώματος, για την οποία ταιριάζουν τα λόγια του G. B. Shaw ( στη B' πράξη του έργου "Kαίσαρ και Kλεοπάτρα"): " ..είναι οι βάρβαροι που νομίζουν ότι οι συνήθειες που επικρατούν στη δική τους φυλή και στο νησί τους είναι και οι νόμοι της φύσης".

2 comments:

ange-ta said...

" Eκείνο που βλέπω να έρχεται, να αναδύεται και γρήγορα να εξαπλώνεται ασυγκράτητο είναι, ξεκάθαρα, η βαρβαρότητα."

Είναι ήδη εδώ!!!

πόσο με θλίβει και πόσο αδύναμη αισθάνομαι.

Anastasia said...

Κατ'αρχήν τις ευχαριστίες μου για την αφιέρωση σας: η προφητεία του Mann απεικονίζεται στο κείμενο σας και τεκμηριώνεται στην Αμερική του σήμερα για πολλούς από εμάς που βιώνουμε εκφάνσεις της στην καθημερινή μας ζωή.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Αμερική σήμερα -ειδικά αυτή την εποχή- κινείται σε μια άλλη διάσταση που ξενίζει πολλούς Ευρωπαίους και μη-Αμερικανούς. Πράγματι υπάρχει η γκετοποίηση και είναι έντονη, υπάρχει ο ιδιότυπος "φασισμός" της Δύσης [ναι, αυτός που εκλέγει τον Πρόεδρο], υπάρχει ένα διαρκές άγχος για επιβίωση [όχι μόνο βιοποριστικό] και όλοι βρίσκονται να κυνηγάνε ένα τρένο..

Και πράγματι υπάρχουν πολλές αμαξοστοιχίες στην Αμερική και έτσι μπορεί ο καθένας να φτιάξει, -νοητά κατ'αρχήν- το δικό του ταξίδι και μετά να το κυνηγήσει. Η Αμερική είναι σκληρή μόνο με τους πεζούς, με αυτούς που δεν μπορούν ή δεν επιθυμούν να κυνηγήσουν το τρένο τους.

"Σκοτώνει" λοιπόν τον ανήμπορο να τρέξει όταν τον καταδικάζει σε μια ζωή εξαθλίωσης στα εργοστάσια του Tennessee ή στους αγρούς του νότου. Τον σκοτώνει όμως και κυριολεκτικά όταν τον στέλνει να πολεμήσει στο Ιράκ ή στο Αφγανιστάν γιατί -ας μην ξεχνάμε- αυτοί είναι οι στρατιώτες. Είναι όμως και σκληρή με τον πεζό που δεν θέλει να πάρει το τρένο και προτιμάει να πηγαίνει με τον δικό του ρυθμό, ακόμα και να σταματάει ενίοτε να διαβάζει το "Μαγικό Βουνό" κάτω από τους σφένδαμους [maple trees]. Ο πεζός αυτός είναι λίγο πιο δύσκολη περίπτωση γιατί είναι "δυνατός" αφού κάνει επιλογές - πόσο όμως μπορεί και αυτός να αντέξει όταν του "ρουφάνε" τον αέρα; Άμα είσαι "απλά" πεζός κάνεις την δική σου πορεία, με τις όποιες αντιξοότητες. Όταν γίνεις ο μοναδικός πεζός, και σου τελειώνει μάλιστα και το οξυγόνο, τότε τα πράγματα είναι δύσκολα...

Τα πράγματα ίσως όμως ποτέ δεν λάβουν αυτή την μελοδραματική τροπή γιατί τελευταία στιγμή όλο και κάποιο τρένο θα σταματήσει για τους ανήμπορους (κάποιος νόμος θα περάσει από τους Δημοκρατικούς, ο πόλεμος ίσως σταματήσει) και οι "ήρωες" πεζοί μπορεί να αφήσουν τον υπέρμετρο ρομαντισμό και να πηδήξουν σε ένα τελευταίο βαγόνι... ας μην ξεχνάμε ότι, after all, η Αμερική είναι η χώρα του οπορτουνισμού: είτε μιλάμε για τους μετανάστες, είτε για τους επιχειρηματίες [και το κεφάλαιο], είτε ακόμα για τους πάσης φύσεως "εξοριστους" και αυτοεξορίστους - όλοι επιδιώκουν κάτι να κερδίσουν.